Stres a choroby przyzębia – na podstawie piśmiennictwa

Pojęcie „stres” wywodzi się z języka angielskiego i według H. Seleya oznacza wystąpienie zaburzeń równowagi organizmu pod wpływem działania silnego bodźca zewnętrznego bądź wewnętrznego (stresor). Stan ten charakteryzuje wzrost poziomu napięcia emocjonalnego, prowadzącego do ogólnej mobilizacji sił organizmu. Długo utrzymujący się stres może doprowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu oraz wyczerpania i chorób psychosomatycznych (1).

Stres jest nieodłącznym atrybutem życia ludzkiego. Związany jest ściśle z ograniczeniami biologicznymi, poznawczymi oraz społecznymi ludzi żyjących i pracujących w warunkach zagrażających ich życiu, zdrowiu bądź integracji psychospołecznej. Istotą stresu jest znaczne pobudzenie aktywności. Jeżeli mieści się ono w granicach możliwości człowieka, to jest to stres pozytywny, kiedy jednak je przekracza, staje się czymś negatywnym i niepożądanym (1). W piśmiennictwie znaleźć można dowody na to, że stres oraz adaptacja do niego mają znaczący wpływ na odpowiedź immunologiczną organizmu.

W przebiegu stresu wyróżnia się trzy stadia: pogotowia, odporności i wyczerpania. W pierwszym stadium stres działa pobudzająco na organizm, wyzwalając zwiększone wydzielanie hormonu przedniego płata przysadki mózgowej aktywizującego pracę nadnerczy (stresor pobudza wydzielanie hormonów osi podwzgórze-przysadka-rdzeń nadnerczy). Hormony te odpowiadają za takie czynniki, jak pobudzenie czy emocje (2). Prowadzi to w drugim stadium do zmniejszenia sił obronnych organizmu. Jeśli stresor działa nadal z taką samą siłą to w stadium trzecim może dojść do powstawania zespołów chorobowych, nerwic lękowych i depresyjnych. Konsekwencją działania długotrwałego stresu mogą być choroby układu naczyniowego (choroba nadciśnieniowa, choroba wieńcowa), choroby układu pokarmowego (choroba wrzodowa żołądka), choroby metaboliczne, (np. cukrzyca), oraz choroby przyzębia (1).

Według Lazurusa i Falkmana wyróżnia się cztery podstawowe sposoby walki ze stresem: poszukiwanie informacji, bezpośrednie działania, powstrzymywanie się od działania oraz wewnętrzne procesy regulujące emocje. Proces walki ze stresem pełni dwie główne funkcje: instrumentalną (uporanie się z problemem, który był źródłem stresu) i regulującą emocje.

Przedstawiona w skrócie teoria stresu i walki z nim ma swoje implikacje zarówno dla rozważań nad związkiem stresu z powstaniem i rozwojem chorób przyzębia oraz dla działań zmierzających do uniknięcia szkodliwego wpływu stresu lub jego ograniczenie.

W wielu badaniach klinicznych ocenia się indywidualny wpływ typu zachowań w warunkach stresu na leczenie periodontologiczne oraz na dalszy przebieg schorzenia. Obserwacje są zwykle prowadzone na przestrzeni dwóch lat. Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że nieprzystosowanie się do sytuacji stresującej może mieć niepomyślny wpływ na przebieg leczenia periodontologicznego. Pacjenci, którzy reagowali na stres poprzez zamknięcie się w sobie wykazują znaczny wzrost klinicznej utraty przyczepu łącznotkankowego (CAL) oraz znacznie mniejszą poprawę parametrów klinicznych w stosunku do pacjentów z innymi typami zachowań, przy założeniu, że obserwacja odbywa się w tym samym czasie i zostało wdrożone jednakowe leczenie. Adekwatne typy zachowania związane z zadziałaniem bodźca stresowego wykazują znaczny indywidualizm oraz mają duże znaczenie w radzeniu sobie ze stresem psychologicznym i psychosocjalnym. Od dawna wiadomo, że istnieje związek między stresem psychosocjalnym i sposobem walki z nim a schorzeniem periodontologicznym. Postawa charakteryzująca się emocjonalnym skupieniem pacjenta w przypadku zaistnienia sytuacji stresogennej bardziej wpływa na zwiększone zagrożenie wystąpienia zmian patologicznych w przyzębiu (większe wartości CAL), niż w przypad

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.