Występowanie w ślinie inhibitorów cytokin u osób z przewlekłym i agresywnym zapaleniem przyzębia

Zainicjowanie i przebieg procesu zapalnego jest wynikiem wzajemnego oddziaływania antygenów bakteryjnych oraz tzw. mediatorów zapalenia, które są wyzwalane w odpowiedzi na antygen przez pobudzone komórki (makrofagi, komórki śródbłonka, limfocyty, fibroblasty, keratynocyty, komórki tuczne). Do podstawowych mediatorów biorących udział w odpowiedzi immunologicznej należą cytokiny, które są glikoproteinami uwalnianymi podczas procesu zapalnego przez komórki układu odpornościowego. Po związaniu cytokiny z odpowiednim receptorem błony komórkowej dochodzi do aktywacji komórki docelowej. Te hormonopodobne polipeptydy mogą również łączyć się z receptorami rozpuszczalnymi, które powstają w wyniku proteolizy i degradacji błon komórkowych. Jedną z ról, jaką mogą pełnić odłączone od komórki molekuły, jest konkurencja z receptorami błonowymi i blokowanie cytokin. Tego typu działanie antagonistyczne stwarza możliwość regulacji funkcji określonych cytokin (1).

Podstawowym zadaniem cytokin jest kontrola odpowiedzi zapalnej i immunologicznej organizmu. Interleukina-1 (IL-1) oraz czynnik martwicy nowotworów (TNF) należące do głównych cytokin prozapalnych, mają bardzo szeroki wachlarz oddziaływań biologicznych w organizmie. Z jednej strony są aktywnymi uczestnikami i stymulatorami reakcji zapalnej, z drugiej zaś, zgodnie z zasadą sprzężenia zwrotnego, uruchamiają naturalne mechanizmy supresyjne, które hamują niekontrolowany rozwój zapalenia. Monocyty i keratynocyty w odpowiedzi, m. in. na endotoksyny bakteryjne, wytwarzają naturalny inhibitor interleukiny pierwszej – hormonopodobne białko, funkcjonujące jako antagonista receptora IL-1 (IL-1ra). Inhibitor ten występuje w dwóch różnych formach: wewnątrzkomórkowej – icIL-1ra oraz zewnątrzkomórkowej, rozpuszczalnej – sIL-1ra. Gen dla ludzkiego IL-1ra jest zlokalizowany na długim ramieniu chromosomu drugiego. IL-1ra może brać udział w regulacji zwrotnej; wykorzystując swoje podobieństwo strukturalne do IL-1, wiąże się z receptorami IL-1I i IL-1II, blokując ich działanie. Zatem wytwarzanie IL-1ra jest częścią regulacyjnej odpowiedzi organizmu na prozapalne działanie interleukiny pierwszej. Wykazano, że IL-1ra hamuje nie tylko osteoklastyczną resorpcję kości, ale pobudza również różnicowanie się komórek macierzystych w dojrzałe postacie osteoblastów. Antagonista receptora IL-1 blokuje wiązanie interleukiny pierwszej z receptorami komórek T i fibroblastów, ale nie wpływa na wiązanie TNF z ich receptorami. Wykazano, że rekombinowana forma IL-1ra o masie 17 kDa (bez grupy glikozylowej) jest nadal zdolna do wiązania receptora dla IL-1 (1, 2).

TNF, podobnie jak IL-1, może również uruchomić mechanizmy immunosupresji. We krwi człowieka pojawiają się rozpuszczalne formy receptorów dla TNF, zwane białkami wiążącymi TNF. Są one zewnątrzkomórkowymi fragmentami receptorów błonowych, które powstają po zadziałaniu odpowiednich enzymów. W surowicy ludzkiej i w moczu zidentyfikowano dwa receptory: TNF-R55-BP (sTNFRI) i TNF-R75-BP (sTNFRII). Te rozpuszczalne receptory są zdolne do wiązania cytokin, działając już jako inhibitory rywalizujące z receptorami błonowymi. Komórka po oddzieleniu receptora traci zdolność do odbierania sygnału. Forma wolna receptora TNF w małym stężeniu może wykazywać efekt agonistyczny w stosunku do TNF, natomiast w dużym stężeniu, pełni rolę inhibitora w kolejnym systemie samoregulacji organizmu, działając antagonistycznie, poprzez wiązanie nadmiaru cytokiny w miejscu toczącego się procesu zapalnego.

Pobudzone komórki posiadają ponadto zdolność wydzielania innych cytokin o działaniu antagonistycznym w stosunku do IL-1 i TNF; np. I

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.