Możliwości transmisji drobnoustrojów próchnicotwórczych

Próchnicę zębów uważa się za chorobę infekcyjną wywoływaną przez paciorkowce, wśród których najistotniejszą rolę odgrywa rodzaj Streptococcus mutans (1, 2). Próchnicotwórcze bakterie Streptococcus mutans są najczęściej wykrywanym gatunkiem rodzaju Streptococcus i jak wykazują liczne badania, mogą egzystować przez długi czas w jamie ustnej małych dzieci (3, 4). Gatunki drobnoustrojów z rodzaju Streptococcus w pierwszym miesiącu życia dziecka to około 98% flory bakteryjnej jamy ustnej. Izolowane ze wszystkich miejsc jamy ustnej stają się proporcjonalnie znaczącą częścią zasiedlającej ją mikroflory, aż do końca pierwszego roku życia kiedy to stanowią 70% wszystkich drobnoustrojów (5).

Mechanizm kolonizacji i akumulacji paciorkowców próchnicotwórczych na powierzchniach zębów nie jest do końca wyjaśniony. Przypuszcza się, że ich kolonizacja bywa modyfikowana zespołem różnych czynników wśród których wymienia się np.: liczbę wyrżniętych zębów u dziecka (3, 6), poziom drobnoustrojów Streptococcus mutans w ślinie stymulowanej u matki (7), stan układu immunologicznego (8), spożycie węglowodanów (9), itp. Sugeruje się, że oprócz czynników zewnętrznych i cech gospodarza niektóre genotypy tych drobnoustrojów mogą wykazywać większą skłonność do kolonizowania powierzchni zębów. Potwierdzają to badania przeprowadzone w Finlandii, które wykazały pozytywny związek między produkcją nierozpuszczalnego glukanu przez pewne szczepy Streptococcus mutans a występowaniem próchnicy u 12-30-miesięcznych dzieci (10). Wymienione czynniki mogą modyfikować czas i intensywność pierwszej kolonizacji tłumacząc także różnice występujące między populacjami (11, 12).

W jamie ustnej noworodka miejscami odpowiednimi do kolonizacji są jedynie powierzchnie błony śluzowej. Bakteryjne populacje „pionierskie” składają się głównie z tlenowców i gatunków beztlenowców względnych, a wśród nich m.in. Streptococcus, Veillonella, Actinomyces, Fusobacterium oraz kilku G-pałeczek. Badania przeprowadzone przez Carlssona (13) dowiodły, że Streptococcus salivarius jako pierwszy zasiedla jamę ustną niemowlęcia już w ciągu pierwszego dnia po urodzeniu. Może być on wyizolowany z powierzchni języka dziecka około osiemnaście godzin po urodzeniu i w ciągu pierwszego roku staje się dominującym gatunkiem wśród paciorkowców, w jamie ustnej. Streptococcus sanguis pojawia się zwykle w trakcie wyrzynania się zębów mlecznych, w okresie około roku po urodzeniu. Natomiast Streptococcus mutans był wykrywany u niemowląt dopiero w późniejszym okresie życia. Badania wielu autorów z lat poprzednich wykazały, że Streptococcus mutans wymaga dla zasiedlenia twardej, niezłuszczającej się powierzchni, jaką tworzą zęby. W związku z tym uznano, że Streptococcus mutans nie występuje u niemowląt (6). Jednak badania przeprowadzone w roku 2000 przez Milgroma i wsp. (14) na materiale pobranym z tylnej części języka, jeszcze przed wyrżnięciem się zębów mlecznych, potwierdziły obecność Streptococcus mutans u 25% niemowląt.

Początek kolonizacji jamy ustnej przez drobnoustroje próchnicotwórcze – jak wynika z opracowań Caufielda (3) następuje pomiędzy 8 a 36 miesią

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.