Frekwencja i intensywność próchnicy u dzieci 6- i 12-letnich w województwie mazowieckim

W porównaniu z krajami Europy Zachodniej czy Skandynawii obserwowany stan zdrowia jamy ustnej dzieci i młodzieży w Polsce można określić jako niepokojący. Sytuacja ta dotyczy nie tylko dynamiki rozwoju próchnicy zębów i powiązanej z nią przedwczesnej utraty uzębienia ale także występowania chorób przyzębia i wad zgryzu w badanych populacjach.

Powszechnie przyjmuje się, że wskaźniki epidemiologiczne opisujące kondycję zdrowotną jamy ustnej są gorsze dla ludności wiejskiej w porównaniu z populacjami zamieszkującymi miasta. Wydaje się, iż zależą głównie od statusu socjoekononomicznego badanych.

Wyniki ogólnopolskich badań epidemiologicznych przeprowadzanych w latach 1997-2004 wskazują, że nasilenie choroby próchnicowej utrzymuje się w naszym kraju na wysokim poziomie. Przyczyny takiego stanu rzeczy należy upatrywać głównie w zjawiskach natury socjoekonomicznej do których należy zaliczyć świadomość zdrowotną, wykształcenie, pozycję ekonomiczną czy realizowanie odpowiednich schematów dietetycznych oraz higienicznych.

Działania profilaktyczne realizowane w ramach programów ogólnopolskich czy też lokalnych charakteryzują się zwykle krótkim okresem trwania, a także pewną selektywnością pod względem np. grup wiekowych do których są kierowane. Jest wiele szkół i przedszkoli w Polsce, których uczniowie w przeszłości nie byli i nie są objęci żadnym programem zapobiegania próchnicy. Dla przykładu; z przeprowadzonych w roku 2003 badań wynika, iż w województwach dolnośląskim, czy kujawsko-pomorskim dzieci 12-letnie nie były objęte żadnymi działaniami profilaktycznymi i leczniczymi, a np. w województwach zachodniopolskim i lubuskim opieką stomatologiczną objęte było 100% badanej populacji uczniów klas szóstych (czyli 12-latków). Oczywiście należy zdać sobie sprawę, że mając w ręku jedynie ograniczone środki finansowe nie można podejmować wszystkich należnych działań mających na celu ograniczenie lub chociażby kontrolowanie choroby próchnicowej w populacji polskiej. Tym niemniej należy zwrócić uwagę na różnice w dostępności do opieki stomatologicznej w poszczególnych regionach naszego kraju. Czynnik ten może w znacznym stopniu zaważyć na stanie uzębienia populacji z jakim może skonfrontować się w przeciągu kilku lub kilkunastu lat system opieki zdrowotnej w poszczególnych regionach Polski.

Celem pracy była ocena stanu uzębienia dzieci w wieku 6 i 12 lat uczęszczających do przedszkoli i szkół podstawowych na terenie województwa mazowieckiego w roku szkolnym 2004/2005.

Materiał badawczy stanowiło 132 dzieci w wieku 6 lat w tym 67 chłopców i 65 dziewcząt zamieszkujących regiony miejskie (63 dzieci) oraz wiejskie (69 dzieci) uczęszczających do wybranych przedszkoli na terenie województwa mazowieckiego. Badaniem objęto także 147 dzieci w wieku 12 lat w tym 80 chłopców i 67 dziewcząt uczących się w szkołach podstawowych na terenie województwa (73 dzieci z terenów miejskich oraz 74 z terenów wiejskich). Placówki opiekuńczo-oświatowe, w których przeprowadzono badania, wybrane zostały na drodze wielowarstwowego losowania obejmującego kolejno: losowanie powiatów, następnie gmin a wreszcie przedszkoli/szkół podstawowych.

Badania dzieci przeprowadzano w klasach lub, o ile było to możliwe, w gabinetach higieny szkolnej zgodnie z metodami i kryteriami oceny rekomendowanymi przez Światową Organizację Zdrowia dla badań przesiewowych stanu zdrowia jamy ustnej. W badaniach wykorzystano oświetlenie sztuczne lampy czołowej, sondy i lusterka stomatologiczne. Oceniano frekwencję i intensywność próchnicy, liczbę wyrzniętych zębów stałych, liczbę zębów poddanych leczeniu zachowawczemu oraz usuniętych z powodu choroby próchnicowej. Wyniki badania zapisywano w kartach klinicznych a następnie poddano analizie statystycznej za pomocą pakietu SPSS wykorzystując testy korelacji przy poziomie istotności p<0,01.

U badanych 6-latków stwierdzono obecność w jamie ustnej średnio 4,21 wyrzniętych zębów stałych (zęby I trzonowe i/lub siekacze). Nie stwierdzono istotnych różnic w chronologii wyrzynania zębów stałych pomiędzy dziećmi zamieszkującymi tereny miejskie i wiejskie (odpowiednio 4,24 i 4,19 zęby stałe). Obserwowano wcześniejsze wyrzynanie się zębów stałych u dziewcząt w porównaniu z chłopcami (średnia liczba wyrzniętych zębów stałych w zależności od płci wynosiła odpowiednio 4,51 i 3,93). Średnia wartość wskaźnika DMFT u badanych 6-latków (dla zębów stałych wynosiła) 0,18.

Frekwencja próchnicy w badanej grupie 6-latków wyniosła średnio 92,4%. W badanej populacji 7,6% dzieci było wolne od próchnicy (dmft=0), w tym 4,8% dzieci zamieszkujących miasta i 10,1% dzieci mieszkających na terenach wiejskich. Ponad dwukrotnie więcej 6-letnich dziewczynek (10,8%) nie było dotkniętych chorobą próchnicową w porównaniu z 4,5% ich rówieśników płci męskiej.

U dzieci 6-letnich ocenie poddano uzębienie mleczne i stałe badając je pod kątem obecności zębów dotkniętych próchnicą (wskaźnik dmft i DMFT).

Średnia wartość wskaźnika dmft w badanej grupie wiekowej wynosiła 6,17 (w miastach 5,70, a na wsi 6,95). Dla dziewczynek przyjmowała wartość niższą (5,77) niż dla chłopców (6,55).

S

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.