Znaczenie kliniczne zakażeń wywołanych przez Listeria monocytogenes
© Borgis - Nowa Medycyna 9/1999
Anna Baraniak
Wprowadzenie
Wiele drobnoustrojów wywołujących zakażenia u ludzi oraz zwierzęt w swoim cyklu życiowym przechodzi etap rozwoju wewnątrzkomórkowego. Stąd też nazywa się je patogenami wewnątrzkomórkowymi. Mimo tego, iż liczba chorób wywołanych przez te organizmy jest ogromna, nasza współczesna wiedza o molekularnych i komórkowych podstawach wewnątrzkomórkowego pasożytnictwa jest wciąż niepełna. Ponadto bardzo często pojawiają się problemy w identyfikacji tych patogenów. Przykładem takiego organizmu jest Listeria monocytogenes.
Charakterystyka Listeria monocytogenes
Listeria monocytogenes, to bakteria o stosunkowo dobrze poznanych właściwościach fizjologicznych, biochemicznych i genetycznych. Jest Gram-dodatnią, tlenową (fakultatywnie beztlenową) pałeczką, posiadającą rzęski, które nadają komórce zdolność ruchu. W temperaturze 370C produkcja flagelliny, białka tworzącego rzęski, jest znacznie ograniczona, co wiąże się z zanikiem zdolności ruchu. Bakterie te nie wytwarzają zarodników ani otoczki. L. monocytogenes toleruje szeroki zakres: temperatur (10-450C) oraz pH (5,5-9,6), aczkolwiek optymalnymi warunkami do wzrostu tej bakterii są: temperatura 300-370C i pH neutralne lub lekko zasadowe. Jest ona organizmem odpornym na ogrzewanie do 600C oraz wysokie stężenie NaCl (do 20%). Hodowana na podłożu z krwią daje obraz β-hemolizy. Testy biochemiczne wykazują, że jest katalazo-dodatnią, a oksydazo-ujemną bakterią. Początkowo L. monocytogenes była wiązana prawie wyłącznie z zakażeniami występującymi u zwierząt i w znacznie mniejszym stopniu u ludzi. Obecnie uważa się ten gatunek za niezwykle rozpowszechniony w przyrodzie. Występuje powszechnie w środowisku naturalnym (wody powierzchniowe, gleba, rośliny) oraz w ściekach. Nawadnianie terenów wodami ściekowymi zawierającymi L. monocytogenes powoduje rozsiew tego drobnoustroju, czego następstwem jest jego obecność w roślinach, a w konsekwencji także w produktach zwierzęcych (np. sery, mleko, mięso). Wysoka częstość występowania oraz długi okres przeżywania L. monocytogenes w roślinach i glebie wskazują na to, że bakteria ta nie tylko pochodzi od zainfekowanych osobników, ale że jest również saprofitem zdolnym do wzrostu w naturalnych biotopach.
Determinanty patogenności Listeria monocytogenes
Większość poznanych genów L. monocytogenes odpowiedzialnych za patogenność zlokalizowana jest na chromosomie i znana jest pod nazwą „zależny od prfA zes
To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.