Rola diety w leczeniu zespołu jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego (z.j.d.) charakteryzuje się zaburzeniami rytmu wypróżnień i bólami brzucha przy jednoczesnym braku zmian organicznych, z którymi można by wiązać te objawy (14). Jest zabużeniem czynnościowym.

Częstość występowania z.j.d. wśród całej populacji wynosi od 10% do 20%, a wśród chorych korzystających z porad gastroenterologa wzrasta prawdopodobnie aż do 50%. Dwukrotnie częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn (1, 5, 21).

Patomechanizm prowadzący do powstania zaburzeń czynnościowych dotychczas nie został poznany. Najprawdopodobniej ma on złożony charakter, a głównymi nieprawidłowościami są zaburzenia aktywności mioelektrycznej w okrężnicy, obniżony próg odczuwania bólu oraz nadmierna reakcja jelita na rozciąganie (12, 15, 20).

Stres, zmiany funkcji ośrodkowego układu nerwowego wyrażające się neurotyczną osobowością lub czynniki środowiskowe w postaci niewłaściwego żywienia mogą dodatkowo nasilać te zjawiska (3, 11, 16, 23). Niezależnym czynnikiem ryzyka jest przebyty ostry bakteryjny nieżyt żołądkowo-jelitowy (19).

Rozpoznanie zespołu jelita drażliwego stawiane jest przez wykluczenie innych patologii, potencjalnie odpowiedzialnych za obserwowany obraz kliniczny. Zwykle pomocny jest wywiad, który wskazuje na uporczywy, często wieloletni przebieg choroby, czemu nie towarzyszą niedobory morfotyczne, białkowe, ani objawy ogólnoustrojowe takie jak gorączka czy chudnięcie. Typowo dolegliwości nie zakłócają spoczynku nocą. W diagnostyce bywają przydatne kryteria Manning´a lub tzw. kryteria rzymskie ustalone w oparciu o obserwacje kliniczne i dane epidemiologiczne (10).

Skargi pacjentów są różne. Choroba zwykle dotyczy osób dorosłych (21). Dominują zaburzenia rytmu wypróżnień w postaci uporczywych zaparć występujących naprzemiennie z biegunkami. Zwykle jeden z tych objawów dominuje. Zaparciom towarzyszyć mogą bóle brzucha i oddawanie twardego, zbitego „koziego” stolca lub stolca o zmniejszonej średnicy. Bywa on pokryty śluzem, a występujące wcześniej bóle brzucha zmniejszają się po wypróżnieniu i oddaniu gazów. Dość często pacjenci skarżą się na uczucie niepełnego wypróżnienia, które w krótkim odstępie czasu zmusza do kolejnej wizyty w toalecie. Domieszka krwi w stolcu w żadnym razie nie należy do obrazu klinicznego tej choroby (9).

Zaparcia najpierw sporadyczne, z biegiem czasu stają się uporczywe i coraz mniej podatne na leki przeczyszczające. Wielotygodniowe okresy utrudnionego wypróżniania się mogą być przeplatane krótkotrwałą biegunką. U innych pacjentów przewlekła, niebolesna biegunka bez patologicznych domieszek w stolcu jest dominującym elementem choć przez wielu znawców przedmiotu wyodrębniana jest jako osobny problem kliniczny. Polega ona na oddawaniu wielokrotnie w ciągu dnia luźnych stolców o niewielkiej objętości, co jest nasilane przez stres lub przyjmowane posiłki. Jak wspomniano wyżej biegunka nie budzi pacjenta ze snu.

Bóle związane z zespołem jelita drażliwego nie mają jednej typowej lokalizacji ani charakteru. Zazwyczaj są przewlekłe, lecz czasem występują dość gwałtownie kojarząc się choremu ze skurc

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.