Choroby alergiczne

Edward Zawisza, Urszula Samolińska-Zawisza

EPIDEMIOLOGIA

Choroby alergiczne są częste, a ostatnio obserwuje się ich gwałtowny wzrost. Dotyczy to głównie pyłkowic, astmy oskrzelowej oraz atopowego zapalenia skóry. Sezonowe alergiczne nieżyty nosa występują u około 20% populacji (ocena lekarzy). Natomiast wyniki uzyskane poprzez ankiety wysyłane do ludności podają cyfrę 30%.

W Australii, kraju o najwyższej zachorowalności na astmę oskrzelową, 24% dzieci w wieku szkolnym cierpi na astmę.

Podobnie też, atopowe zapalenie skóry i pokrzywki występują wg różnych źródeł od 10% do 20% populacji.

CZYNNIKI WARUNKUJĄCE POJAWIENIE SIĘ CHORÓB ALERGICZNYCH

Atopia

Zdolność organizmu ludzkiego do wytworzenia przeciwciał klasy IgE na antygeny środowiskowe jest zasadniczą cechą atopii. Jest ona mierzona pozytywnymi testami skórnymi lub oceną swoistych przeciwciał IgE w testach RAST, RIST, ELIZA.

Niezależnie od szerokości geograficznej obserwuje się wzrost populacji, która wykazuje pozytywne testy skórne lub obecność przeciwciał w testach RAST i ELIZA. Ocenia się, że w niektórych krajach obejmuje on ponad 50% ludności. Atopia jest więc zjawiskiem powszechnym. Jest też bardzo tajemniczym.

Wiele czynników jest podejrzewanych o ten wzrost. Są to: wiek matki, karmienie piersią lub tzw. „sztuczne”, waga urodzeniowa i inne cechy anatomiczne noworodka, palenie tytoniu przez matkę oraz ilość dzieci w rodzinie.

Uważa się, że jeżeli istnieje duża ilość dzieci w rodzinie to zwiększa się też ilość infekcji. Infekcje we wczesnym dzieciństwie zmniejszają ryzyko zachorowań na choroby atopowe.

U ludzi atopowych fenotyp TH2 reaguje z alergenami środowiskowymi tworząc objawy choroby atopowej.

Infekcje zmieniają równowagę pomiędzy fenotypem TH1 i TH2 w kierunku TH1. W „czystych” cywilizowanych społeczeństwach, poprzez szczepienia, antybiotyki, higienę życia codziennego jest tendencja do przesunięcia tej równowagi w kierunku TH2. Stworzone są wówczas warunki do powstania pyłkowic, astmy czy też atopowego zapalenia skóry.

Stwierdzono też odwrotną (negatywną) korelację pomiędzy pozytywnymi testami skórnymi na M. tuberculosis a atopią. Pacjenci z pozytywnymi testami skórnymi na M. tuberculosis rzadziej chorowali na astmę oskrzelową, mieli niższe poziomy IgE oraz profil cytokin typu TH1.

Ekspozycja i reakcja immunologiczna na M. tuberculosis może, poprzez zmianę profilu cytokin w kierunku TH1, zapobiegać zachorowaniom na choroby alergiczne. Komórki TH1 wydzielają IFN-g, IL-2 i Limphotoksyczne. Natomiast komórki TH2 wydzielają IL-4, IL-5, IL-6, IL-10 i IL-13.

TH2 nasilają odpowiedzi typu komórkowego, podczas gdy TH1 są bardziej odpowiedzialne za odpowiedź typu humoralnego. Chociaż klasyfikacja TH1 versus TH2 jest dużym uproszczeniem, to jednak cytokiny TH2 zwiększają produkcję IgE, które jest odpowiedzialne za tzw. zapalenie alergiczne i astmę.

Alergeny

Ekspozycja na alergeny warunkuje pojawienie się choroby atopowej. Dobrze znane są alergeny wziewne: pyłki roślin, pleśnie, roztocza, naskórki zwierząt. Obecnie ludzie ponad 90% swojego czasu spędzają w domach. W ciągu ostatnich 30 lat znacznie zmieniło się wyposażenie w naszych domach: miękkie poduszki, „tłuste” dywany, oraz centralne ogrzewanie. Wymiana powietrza w naszych domach jest obecnie 10 razy mniejsza niż było to 30 lat temu. Zwiększyła się wilgotność oraz stężenie alergenów.

Zatrucie środowiska naturalnego

Wiele czynników jest oskarżanych o wzrost zachorowań na choroby alergiczne. Tlenki azotu, siarki, CO₂ oraz ostatnio spaliny samochodów osobowych (czterotlenki ołowiu) poliwęglowodany aromatyczne z silników Disla. Szczególnie te ostatnie są szkodliwe. Zauważono bowiem wzrost zachorowań na pyłkowicę u ludzi mieszkających w pobliżu szos i dróg szybkiego ruchu.

Wprowadza się także pojęcie tzw. „stresu tlenowego”. Jest to stan podwyższonego stężenia wolnych rodników tlenowych odpowiedzialnych za zniszczenie ważnych dla funkcjonowania ustroju kom�

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.