Jaskra – współczesne pojęcie patomechanizmu i leczenia

Pod określeniem jaskra kryje się grupa chorób narządu wzroku grożących utratą zdolności widzenia. Różne rodzaje jaskry mają odmienne objawy kliniczne i patofizjologię; wspólny jest tylko końcowy efekt nieleczonej lub nieskutecznie leczonej jaskry – jest nią nieodwracalna ślepota. Ocenia się, że na jaskrę choruje na świecie ponad 70 mln ludzi, z czego około 7 mln utraciło z powodu tej choroby wzrok. Jaskra jest chorobą podstępną, niektóre jej rodzaje przebiegają aż do późnego stadium prawie bezobjawowo. Tragiczną wymowę ma historyczne już powiedzenie, że „jaskra nigdy nie oddaje tego, co zabrała”. Leczenie może zatrzymać proces utraty widzenia, nie jest natomiast możliwe przywrócenie wzroku utraconego z powodu tej choroby – odmiennie niż np. przy leczeniu zaćmy, gdzie pomyślnie przeprowadzone leczenie operacyjne przywraca utraconą zdolność postrzegania otaczającego świata.

Do rozpoznania jaskry konieczne jest wykonanie kilku podstawowych badań, takich jak ocena tarczy nerwu wzrokowego i jej ewentualnego uszkodzenia, pole widzenia (przy użyciu polomierza, gdyż badanie orientacyjne możliwe do przeprowadzenia w gabinecie lekarza rodzinnego pozwala na wykrycie zmian dopiero w bardzo zaawansowanym stadium choroby), pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego (używając tonometru, aczkolwiek każdy zgłaszający się pacjent może mieć orientacyjnie sprawdzone ciśnienie palpacyjnie – wykonujemy to tak, jakbyśmy sprawdzali objaw chełbotania naciskając naprzemiennie dwoma palcami na gałkę oczną przez górną powiekę przy spoglądaniu przez badanego ku dołowi, aby pominąć tarczkę powieki górnej; uciśnięcie przez tarczkę da fałszywie dodatni wynik), ocena kąta przesączania (do wykonania tylko przez okulistę przy użyciu gonioskopu), badanie ostrości wzroku, która zresztą dość długo może być zachowana.

Choć istnieje wiele rodzajów jaskry, to można je ogólnie podzielić na dwie grupy tj. jaskrę wrodzoną i jaskrę nabytą. Zależnie od przyczyny utrudnienia odpływu cieczy wodnistej jaskrę nabytą można podzielić na jaskrę otwartego bądź zamkniętego kąta przesączania.

Inną klasyfikacją jest podział na jaskrę pierwotną i wtórną (przy czym wtórna bywa najczęściej nabyta, ale może być wrodzona i określenie to oznacza, że znaleziono konkretne zaburzenia powodujące wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego).

Celowe wydaje się przypomnienie w tym miejscu o jaskrze posterydowej, kiedy to przewlekłe stosowanie sterydów miejscowo, a w mniejszym stopniu ogólnie, może poprzez zahamowanie depolimeryzacji mukopolisacharydów w kącie przesączenia utrudnić odpływ cieczy wodnistej i spowodować wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Dla lepszego zrozumienia istoty choroby należy uświadomić sobie, że oko wymaga określonego ciśnienia dla prawidłowego funkcjonowania. Ciecz wodnista wytwarzana jest stale przez ciało rzęskowe i wypełnia komorę tylną, następnie przez źrenicę przedostaje się do komory przedniej, skąd przez kąt przesączania przechodzi do żył wodny

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.