Rak płaskonabłonkowy narządów głowy i szyi: aktualne zasady postępowania i perspektywy

*Andrzej Kawecki, Romuald Krajewski

Streszczenie
Rokrocznie w Polsce stwierdza się ok. 5600 nowych zachorowań na nowotwory narządów głowy i szyi. Ponad 90% spośród nich stanowią przypadki raka płaskonabłonkowego, w tym najczęściej raka krtani (ok. 40%). Czynniki kancerogenne są dobrze zdefiniowane i stanowią w tej grupie przyczynę wysokiego ryzyka (0,015-0,05/rok) zachorowania na drugi, niezależny nowotwór. Patomorfologicznie, wyróżnia trzy stopnie złośliwości raka (G1-G3), przy czym G1 oznacza nowotwór o wysokim stopniu zróżnicowania, a G3 niski stopień zróżnicowania. Podział patomorfologiczny ma istotne znaczenie prognostyczne, podobnie jak przerzuty w zakresie regionalnych węzłów chłonnych (N0-N3). Leczenie większości chorych, u których rozpoznawane są nowotwory o znacznym stopniu zaawansowania miejscowego i regionalnego, powinno być prowadzone przez zespół wielodyscyplinarny. Dobór postępowania zależny jest głównie od stopnia zaawansowania raka i jego lokalizacji w zakresie narządów głowy i szyi. Wyjściowo znaczne zaawansowanie stwierdzane jest u większości chorych. Leczenie może mieć charakter radykalny, paliatywny lub też wyłącznie objawowy. Postępy leczenia w ciągu ostatnich lat obejmują przede wszystkim wdrożenie nowoczesnych technik rekonstrukcyjnych w zakresie ubytków pooperacyjnych z uwzględnieniem płatów zespalanych mikrochirurgicznie, zwiększenie precyzji radioterapii przykładowo poprzez szerokie wdrożenie napromieniania o modulowanej intensywności wiązki, kliniczną aplikację jednoczesnej chemioradioterapii oraz wprowadzanie do praktyki leczenia ukierunkowanego molekularnie. Przykładowo, dodanie inhibitora szlaku sygnałowego naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR) do radioterapii skutkuje poprawą odsetka wieloletnich przeżyć całkowitych o ok. 9%. Nowe strategie leczenia stanowią stopniowy postęp, tym niemniej w dalszym ciągu najbardziej prostą i bezpieczną strategią pozwalającą na poprawę rokowania jest rozpoznawanie raka we wczesnym stopniu zaawansowania.

Summary
Some 5600 head and neck malignancies are diagnosed each year in Poland. Among them squamous cell carcinoma constitutes over 90%, and 40% are carcinomas of larynx. Risk factors are well-defined and contribute to relatively high incidence (0.015-0.05/year) of second independent malignancies in these patients.
Pathological assessment should include malignancy grading (G1-G3) where G1 is well-differentiated and G3 non-differentiated tumor. It is one of strong prognostic factors along with regional lymph node status (N0-N3).
Management of a vast majority of patients who present with an advanced head and neck squamous cell carcinoma should be carried out by a multidisciplinary team. Principles of management are relatively complex due to multiplicity of organs and localizations in head and neck region. More than half of patients present with an advanced disease. Decision has to be made whether management with curative intent, palliative antineoplastic treatment or symptomatic/supportive management is indicated.
Recent advances in management of head and neck squamous cell carcinoma include improved reconstruction of post-resection defects with free microsurgical tissue transfer, improved precision of irradiation with intensity modulated radiation therapy, application of radiochemotherapy with cisplating and other chemotherapuetics, implementation of therapy acting through molecular targets. EGFR inhibitor cetuximab added to radiotherapy improved overall survival by 9%.
These improvements brought an incremental improvement but early diagnosis still remains the best and the safest way to improve outcomes in patients with squamous cell carcinomas of head and neck.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.