Genetyka kliniczna raka rdzeniastego tarczycy

*Barbara Jarząb¹, Jan Włoch², Zbigniew Wygoda¹

Streszczenie
Rak rdzeniasty tarczycy (RRT) jest neuroendokrynnym nowotworem złośliwym, wywodzącym się z okołopęcherzykowych komórek C. Komórki te pochodzą z grzebienia nerwowego, w czasie rozwoju płodowego migrują z V kieszonki skrzelowej do tarczycy, gdzie produkują kalcytonine. Kalcytonina jest hormonem peptydowym, ułatwiającym przejście wapnia z krwi do kości.
Rak rdzeniasty tarczycy występuje w postaci sporadycznej oraz dziedzicznej, której wystąpienie związane jest z obecnością mutacji protoonkogenu RET. Dziedzicznemu RRT mogą nie towarzyszyć żadne inne objawy i mówi się wówczas o rodzinnym raku rdzeniastym tarczycy (ang. familial medullary thyroid carcinoma, FMTC). Częściej jednak dziedziczny RRT jest objawem zespołu gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2 (ang. multiple endocrine neoplasia type 2, MEN 2).
Zespół gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2A (MEN 2A), zwany również zespołem Sipple´a, charakteryzuje się skojarzeniem RRT z guzami chromochłonnymi nadnerczy (u około 50% chorych) i gruczolakami lub hiperplazją przytarczyc (u około 15-25% chorych). Rozpoznanie zespołu MEN 2B jest daleko bardziej jednoznaczne, tak ze względu na charakterystyczny obraz kliniczny jak i charakterystyczne mutacje. W tym zespole RRT rozwija się najszybciej, jeszcze u małych dzieci. Guzy chromochłonne nadnerczy występują później i ujawniają się u około połowy chorych, natomiast nadczynność przytarczyc nie występuje.
W pracy przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat molekularnego podłoża dziedzicznej postaci RRT oraz zalezność między lokalizacją mutacji punktowej RET i obrazem klinicznym choroby. Omówiono również postępowanie diagnostyczne i lecznicze w dziedzicznej postaci RRT oraz postępowanie w razie wykrycia nosicielstwa mutacji protoonkogenu RET. Jednocześnie w podsumowaniu podano krótkie wskazówki dotyczące postępowania w przypadku wykrycia dziedzicznej postaci RRT.

Summary
Medullary thyroid carcinoma (MTC) is neuroendocrine malignant neoplasm, arising from the parafollicular thyroid cells. These cells arising from the neural crest, migrating from the fifth branchial cleft into thyroid gland during the embryogenesis, where the calcitonin hormone is producing by them. Calcitonin is the peptide hormone, facilitating calcium transition from the blood to the bones.
Medullary thyroid carcinoma occurs in the sporadic and hereditary form, which presence is connected with protooncogene RET mutations. Hereditary form of MTC can be divided into familial medullary thyroid carcinoma (FMTC) without any endocrinopathies and, more frequently, as a part of multiple endocrine neoplasia type 2 (MEN 2).
Multiple endocrine neoplasia type 2A (MEN 2A), named as Sipple synrome also, can be characterized as presence of MTC and pheochromocytoma (in about 50% of patients) and parathyroid adenomas or hyperplasia (15-25% of patients). Recognition of syndroma MEN2B is more unequivocal because of characteristic clinical status and characteristic mutations. In this syndrome, MTC develops the most quickly, even in young children. Pheochromocytomas occur later and in the half of patients, parathyroid adenomas are absent.
In this paper actual state of knowledge about the molecular basis of hereditary form of MTC and dependence between localization of RET mutations and clinical disease status are presented. Diagnostic and therapeutic procedures in hereditary form of MTC and the way of proceeding in the case of RET mutation presence are discussed Short guidelines about management in the case of hereditary form of MTC are presented also.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.