Genetyka kliniczna raka piersi i jajnika
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 7/2008, s. 446-455
*Jacek Gronwald1, Tomasz Byrski1, Tomasz Huzarski1, Oleg Oszurek1, Anna Janicka1, Jolanta Szymańska-Pasternak1, Bohdan Górski1, Janusz Menkiszak2, Izabella Rzepka-Górska2, Jan Lubiński Streszczenie Summary To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.
W ostatnich latach udało się wykazać u niemal wszystkich pacjentów z rakami piersi lub jajnika charakterystyczne podłoże konstytucyjne sprzyjające rozwojowi tych nowotworów. Stwierdzono, że nosicielstwo mutacji w genach BRCA1, BRCA2, CHEK2, NBS1, NOD2, CDKN2A, CYP1B1jak i rzadziej występujących zmian w genach takich jak ATM, PTEN, STK11wiąże się z podwyższonym ryzykiem raka piersi. Zaburzenia w genach BRCA1, BRCA2, NOD2, CHEK2, DHCR7predysponują do rozwoju raka jajnika. W niektórych przypadkach zmiany genetyczne wiążą się z bardzo wysokim ryzykiem nowotworowym, w innych przypadkach wykrywane zaburzenia predysponują do rozwoju raka w mniejszym stopniu. Zdiagnozowanie podwyższonego ryzyka raka umożliwia wdrożenie programu profilaktycznego umożliwiającego zapobieżenie nowotworowi, a tam gdzie to się nie udaje pozwala na wykrycie raka we wczesnym stadium. Dodatkowo zdiagnozowanie nosicielstwa odpowiednich mutacji pozwala na dobór najefektywniejszego, zindywidualizowanego sposobu leczenia związanego z uwarunkowaniami konstytucjonalnymi pacjenta. Dużym problemem diagnostycznym są pacjentki, u których zmian molekularnych nie udało się znaleźć, ale dane rodowodowo-kliniczne wskazują na silne podłoże genetyczne nowotworu. W niniejszym opracowaniu przedstawiono podłoże genetyczne rozwoju raka piersi i jajnika uwzględniając wpływ genów wysokiego oraz umiarkowanie zwiększonego ryzyka jak i zasady interpretacji danych rodowodowych. Omówiono obecnie obowiązujące zasady diagnozowania grup ryzyka, profilaktyki oraz leczenia raka u pacjentek z zespołem BRCA1, BRCA2, BRCAX oraz ze zmianami w genach umiarkowanie zwiększonego ryzyka.
Recently, it is possible to show a constitutional genetic background in almost all patients with breast or ovarian cancer. This was shown in carriers of mutations in BRCA1, BRCA2, CHEK2, NBS1, NOD2, CDKN2A, CYP1B1 and less frequently of genes such as ATM, PTEN, STK11. Abnormalities in BRCA1, BRCA2, NOD2, CHEK2, DHCR7 genes are predisposing factors also for development of ovarian cancer. In some cases, characteristic gene mutations are related to a very high risk of cancer, in other cases detected genetic changes predispose to cancer at lower degree. Diagnosis of increased risk of cancer allows introduction of prophylactic programs which make possible to avoid cancer, or diagnose it in early stages as well as application of most effective method of treatment individualized for specific mutation carrier. Significant diagnostic problem constitute patients where molecular abnormality was not detected but pedigree-clinical data indicate strong genetic background of cancer. In the review we show the genetic background of breast and ovarian cancer taking into consideration contribution of high and moderate penetrance genes as well as importance of pedigree data. We discuss rules of diagnosis, prophylactics, the most sensitive methods of early detection and treatment in patients with BRCA1, BRCA2 and BRCAX syndromes as well as in patients with abnormalities in moderate penetrance genes.