Wpływ higieny uzupełnień protetycznych na powstawanie infekcji grzybiczej błony śluzowej jamy ustnej

Pacjenci użytkujący ruchome uzupełnienia protetyczne są narażeni na występowanie zakażeń grzybiczych błony śluzowej jamy ustnej. Dane z piśmiennictwa oraz doświadczenia własne wskazują na występowanie stanów zapalnych podłoża protetycznego zwanych stomatopatią protetyczną u 11-67% pacjentów użytkujących rozległe protezy. Jednym z czynników sprawczych zmian podłoża protetycznego jest, według wielu autorów, zakażenie grzybicze błony śluzowej jamy ustnej. Grzyby drożdżopodobne izoluje się od 50-100% pacjentów ze zmianami klinicznymi podłoża protetycznego (3, 12, 17, 25, 26, 27). Różnice w przedstawianych wynikach częstości występowania grzybów mogą być związane z zastosowaną metodą i miejscem pobrania materiału do badań mikologicznych. Wspólny dla wszystkich badań jest natomiast fakt obecności w jamie ustnej grzybów drożdżopodobnych, głównie z rodzaju Candida, a w szczególności z gatunku Candida albicans.

Candida albicans są gatunkiem najbardziej inwazyjnym wśród grzybów drożdżopodobnych bytujących w jamie ustnej, a ich dominacja w kolonizacji błony śluzowej jest wynikiem powstania sprzyjających warunków zależnych od właściwości komórek grzyba, komórek nabłonka błony śluzowej oraz czynników miejscowych i ogólnych, które powodują namnażanie się dotychczas saprofitycznych grzybów drożdżopodobnych i nabranie przez nie własności chorobotwórczych (4, 14, 16, 19).

Użytkowanie uzupełnień protetycznych, zwłaszcza osiadających o rozległej płycie, stwarza niefizjologiczne warunki w środowisku jamy ustnej. Dochodzi do zaburzeń w metabolizmie tkankowym i ograniczeń w dostępie tlenu do błony śluzowej. Płyta protezy, głównie całkowitej górnej, utrudnia samooczyszczanie przez ślinę, a występujący wzrost temperatury i wilgotności predysponują do rozwoju bakterii i grzybów. Zaniedbania w higienie jamy ustnej i protez prowadzą do zalegania resztek pokarmowych stanowiących doskonałą pożywkę dla bakterii i grzybów oraz gromadzenia się płytki protez (denture plaque). Mikroflora płytki protez charakteryzuje się dużą różnorodnością. Występują znamienne różnice osobnicze w dominujących gatunkach bakterii i ich proporcjach, zależnych od składu śliny, diety, higieny jamy ustnej oraz mikrobiologicznych zjawisk synergistycznych i antagonistycznych. Zawarte w płytce komórki blastosporowe lub pączkujące grzybów występują zwykle jako struktury izolowane, ale stwierdza się również zdolność wzrostu od ich podstawy do form groniastych i łańcuchów tworzących pseudostrzępki (30). Tworzywo akrylowe, z którego wykonane są protezy osiadające, charakteryzuje się mikroporowatą strukturą, w związku z czym łatwo gromadzą się w nim drobnoustroje.

Celem pracy była ocena wpływu higieny użytkowanych uzupełnień protetycznych na powstawanie zakażenia grzybiczego błony śluzowej jamy ustnej.

Badania przeprowadzono w grupie 94 pacjentów Katedry Protetyki Stomatologicznej IS AM w Warszawie w wieku 45-84 lata (w tym 51 kobiet, 43 mężczyzn) użytkujących całkowite ruchome uzupełnienia protetyczne, u których stwierdzono obecność grzybów drożdżopodobnych w badaniu mikologicznym (tab. 1).

Badania mikologiczne przeprowadzono metodą wymazu bezpośredniego z błony śluzowej jamy ustnej oraz metodą repliki protez (23). Dokonano jakościowej i ilościowej oceny wyników badań mikologicznych z określeniem wzrostu liczby kolonii grzybów. W zależności od stopnia nasilenia wzrostu kolonii grzybów w badaniu mikologicznym pacjentów podzielono na trzy grupy. Do grupy A zaliczono pacjentów u których stwierdzono kilka kolonii (<10). Grupa B to pacjenci, gdzie występowały liczne kolonie (10-100). W grupie C obserwowano obfity wzrost kolonii grzybów (>100).

Badania klinicze oparto na ocenie stanu higieny użytkowanych uzupełnień protetycznych. Badania przeprowadzono w oparciu o zmodyfikowany indeks płytki dla

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.