Współczesne metody wybielania zębów z żywą miazgą – przegląd piśmiennictwa

Od lat prowadzone są badania naukowe w dziedzinie estetycznej stomatologii zachowawczej poszukujące nowych bezpiecznych dla struktury tkanek zęba metod wybielania żywych zębów możliwych do zastosowania w całej populacji, ażeby zaspokoić potrzeby estetyczne pacjentów (1).

Naturalny kolor zębów jest wynikiem rozproszonego odbicia wewnętrznego koloru zębiny przeświecającego przez przezierną zewnętrzną warstwę szkliwa (2, 3, 4, 5). Jest on cechą osobniczą, bardzo zróżnicowaną i waha się od bieli, poprzez odcienie szaroniebieskie do żółtawokremowych (6). Zmiana koloru zębów jest wynikiem pojawiających się na powierzchni lub wewnątrz tkanek zęba barwników. Według teorii Witta (1876) zdolność substancji organicznych do selektywnej absorpcji światła widzialnego jest związana z obecnością w cząsteczkach grup atomów nazwanych chromoforami. Najbardziej popularne są grupy zawierające wiązania podwójne. Związki, które w swej strukturze posiadają kilka grup chromoforowych to chromogeny (7, 8). Na ostateczny kolor przebarwionych zębów wpływ ma kombinacja chromogenów/barwników/oraz właściwy dla danego pacjenta kolor zębów. Przebarwienia mogą obejmować pojedyncze zęby, a nawet całe uzębienie.

Ogólnie przebarwienia zębów dzielimy na: wewnętrzne i zewnętrzne – w zależności od umiejscowienia chromogenów, wg Pindborga (9). Przebarwienia wewnętrzne występują wtedy, gdy naturalny odcień zębów jest zmieniony poprzez obecność wewnątrz tkanek zęba mocno zabarwionych obszarów. Ten typ przebarwień jest wynikiem zmian strukturalnych tkanek twardych zęba (ich składu chemicznego lub grubości) i powstaje w okresie tworzenia się zawiązków zębów lub po ich wyrznięciu się i całkowitym uformowaniu (9). Istnieje wiele chorób metabolicznych i czynników systemowych mających wpływ na powstawanie przebarwień.

Specyficzne żółte, brązowe i szare przebarwienia zębów są związane z niepożądanym efektem ubocznym przyjmowania antybiotyków z grupy tetracyklin przez kobiety ciężarne i dzieci (10). Zęby są podatne na powstawanie tych przebarwień już od drugiego trymestru ciąży. Przypuszcza się, że tetracykliny są wbudowywane w strukturę tkanek zęba w czasie procesu uwapniania i łączą się w trwałe kompleksy chemiczne z jonami wapnia. Ostateczne zabarwienie zęba jest wynikiem reakcji fotochemicznej związanej z oddziaływaniem światła słonecznego, która następuje już po wyrznięciu się zębów. Nawet ukształtowane zęby mogą być narażone na podobne skutki np. w trakcie kuracji przeciwtrądzikowej z zastosowaniem antybiotyku Minocykliny. Ten rodzaj przebarwień zaobserwowano u 17-letnich pacjentów. W tym przypadku kompleksy wapniowo-minocyklinowe gromadziły się w zębinie wtórnej jak i poprzez wchłanianie ze śliny (10, 11). Podobny mechanizm powstawania przebarwień występuje po urazach zębów, w chorobach miazgi zębów oraz chorobach ogólnoustrojowych o podłożu hematologicznym (talasemia, fenyloketonuria, anemia). Proces ten dotyczy również zębów całkowicie uformowanych i jest związany z degradacją produktów rozpadu krwi i gromadzenia się ich w zębinie (8).

Na obszarach endemicznych występują często przebarwienia związane z nadmierną podażą fluoru (powyżej 1 ppm w wodzie pitnej) w okresie formowania się zawiązków zębów. Fluoroza charakteryzuje się występowaniem kredowobiałych plam na powierzchni zęba, które w cięższych przypadkach mogą przechodzić w brązowe, a nawet w ciemnoszare pasma biegnące w poprzek korony zęba (11, 12).

Do grupy przebarwień wewnętrznych należą również zmiany koloru zębów związane z wiekiem pacjenta. Młode zęby wyróżnia mlecznobiałe zabarwienie, które jest wynikiem stosunkowo grubej warstwy przeziernego szkliwa. Modyfikuje ono zabarwienie ciemniejszej z natury zębiny. W miarę upływu lat zęby stają się ciemniejsze i bardziej żółte. Potwierdzają to badania kliniczne Odioso (13) i Goodkind (14). Etiologię tego zjawiska można przypisać wewnątrzkanalikowemu formowaniu się zębiny, cofaniu się wypustek odontoblastów w kanalikach zębinowych i erozji szkliwa (12,15, 16, 17).

Przebarwienia zewnętrzne są wynikiem adsorbcji i wbudowywania chromogenów w strukturę osłonki nabytej pokrywającej ząb i przyczyniają się głównie do miejscowego przebarwienia osłonki, a w mniejszym stopniu do ogólnego koloru zęba (7, 8, 18). Tak powstałe przebarwienia mogą zabarwić całą powierzchnię zęba, ale częściej powstają w miejscach gdzie utrzymanie higieny jest utrudnione: na powierzchniach międzyzębowych i wzdłuż linii dziąseł (18). Chromogeny odpowiedzialne za zewnętrzne przebarwienia pochodzą głównie z naturalnych procesów przebiegających w jamie ustnej (tzw. reakcja brązowienia lub Maillarda zachodząca między aminokwasami a cukrami) oraz z adsorpcji składników chemicznych produktów spożywczych takich jak np. kawa, herbata, ciemn

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.