Wędzidełka wargi górnej – w aspekcie ortodoncji, periodontologii, protetyki i estetyki

Wędzidełko wargi górnej (frenulum labii superioris) jest to pionowy fałd błony śluzowej w kształcie trójkąta, biegnący w linii środkowej od wewnętrznej powierzchni wargi do zewnętrznej powierzchni wyrostka zębodołowego szczęki, przyczepiony do niej w odległości 4-6 mm powyżej brodawki międzyzębowej. Dzieli on górny przedsionek jamy ustnej na część prawą i lewą. Istnieje duża zmienność dotycząca kształtu, grubości oraz miejsca przyczepu wędzidełek (ryc. 1) Wyróżnia się następujące typy przyczepu wędzidełek: 1. śluzówkowy (pomiędzy sklepieniem przedsionka, a błoną śluzową ruchomą), 2. dziąsłowy (pomiędzy sklepieniem przedsionka, a błoną śluzową wyrostka zębodołowego), 3. brodawkowy (pomiędzy sklepieniem przedsionka, a brodawką międzyzębową), 4. penetrujący (pomiędzy sklepieniem przedsionka, a brodawką przysieczną). Za prawidłowy uważa się przyczep wędzidełka śluzówkowy i dziąsłowy (1, 2). Pod względem histologicznym wędzidełko zbudowane jest z tkanki łącznej włóknistej pokrytej nabłonkiem częściowo rogowaciejącym. W jej skład wchodzą głównie pęczki włókien kolagenowych, ponadto tkanka gruczołów ślinowych, tkanka tłuszczowa, włókna sprężyste tkanki łącznej włóknistej. Zdania autorów co do obecności włókien tkanki mięśniowej są podzielone (2, 3).

W praktyce stomatologicznej spotyka się różnego rodzaju wady rozwojowe wędzidełek warg. Wśród nich najczęściej obserwuje się wrodzony przerost wędzidełka lub jego nieprawidłowy przyczep, rzadziej niedostateczne wykształcenie. Bardzo rzadko spotykaną anomalią jest całkowity brak wędzidełka wargi górnej (3). Wrodzony przerost charakteryzuje się nadmiernym zgrubieniem wędzidełka, które jest spowodowane rozrostem włókien tkanki łącznej. Często przerośnięte wędzidełko stanowi masywny fałd błony śluzowej, ma zwiększoną szerokość i kształt wachlarza. Patologiczny przyczep wędzidełka może sięgać brodawki międzyzębowej, łączyć się z nią, przenikać ją, sięgać szczytu wyrostka zębodołowego, a nawet penetrować brodawkę przysieczną (2, 3). W tych przypadkach na zdjęciu rentgenowskim widoczna jest szczelina między korzeniami przyśrodkowych siekaczy (jest to ślad zrostu kostnego między prawą, a lewą połową szczęki) (4) (ryc. 2). Klinicznie zazwyczaj stwierdza się wtedy diastemę pomiędzy przyśrodkowymi zębami siecznymi (tzw. diastema prawdziwa).

Niskie położenie przyczepu wędzidełka wargi górnej obserwowane w uzębieniu mlecznym może samoistnie podwyższyć się po wymianie siekaczy. Często następuje wtedy także zamknięcie diastemy. Utrzymanie się niskiego przyczepu wędzidełka w uzębieniu mieszanym po wyrznięciu wszystkich siekaczy jest określane terminem przetrwałego wędzidełka wargi górnej.

Wady rozwojowe wędzidełek wargi górnej w postaci przerostów i nieprawidłowo zlokalizowanych przyczepów mogą stwarzać problemy ortodontyczne, periodontologiczne, logopedyczne, protetyczne oraz natury estetycznej.

Niski przyczep wędzidełka wargi górnej jest przyczyną diastemy prawdziwej w uzębieniu mlecznym lub stałym (1, 2, 3, 4, 5). Niskie i przerośnięte wędzidełka wargi górnej w uzębieniu mlecznym powinny być obserwowane. Szerokie, wachlarzowate wędzidełka czasami ulegają urazom i stanom zapalnym. Jest to spowodowane ich mechanicznym uszkadzaniem podczas pracy mięśni okrężnych ust oraz zaleganiem resztek pokarmowych w fałdach wędzidełka. Towarzysząca im próchnica na powierzchniach przyśrodkowych centralnych siekaczy może doprowadzić do przewlekłych stanów zapalnych i przerostów brodawek – międzyzębowej i przysiecznej (ryc. 3). W takich wyjątkowych, powikłanych przypadkach interwencja chirurgiczna jest już wskazana w uzębieniu mlecznym. W innych sytuac

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.