Wpływ szybkości wydzielania śliny spoczynkowej i stymulowanej na intensywność próchnicy u dzieci 6-letnich*

Wskaźniki określające stan zdrowia zębów u dzieci w Polsce w 2005 roku nie osiągnęły poziomu zakładanego przez ekspertów WHO. Próchnica zębów mlecznych stanowi nadal poważny problem epidemiologiczny i kliniczny, więc realizacja celów zapisanych na rok 2015 wydaje się również wątpliwa. W wielu pracach badawczych opisywane są różnorodne czynniki mające wpływ na intensywność choroby próchnicowej, a jednym z nich jest prawidłowe wydzielanie śliny i odpowiedni poziom jej składników.

Według teorii Mossa (1), ślina jest tym dla szkliwa, czym krew dla komórek ciała, stwarza bowiem mikrośrodowisko warunkujące prawidłowy przebieg wielu reakcji biochemicznych. Ślinę zalicza się do tzw. „endogennych czynników” wpływających na przebieg procesów demineralizacyjnych i remineralizacyjnych twardych tkanek zębów. Pełni czynność pierwszej linii specyficznej obrony antybakteryjnej, wpływa modyfikująco na przebieg procesu próchnicowego dzięki zdolności do neutralizacji kwasów oraz dostarcza jony wapniowe, fosforanowe i fluorkowe niezbędne do remineralizacji zmian próchnicowych. Uważana jest za aktywny czynnik zapobiegający próchnicy. Dowodem na znaczenie śliny jest zwiększenie próchnicy na tych powierzchniach zębów, gdzie szybkość przepływu i jej ilość jest zmniejszona. Badania przeprowadzone wśród osób dorosłych potwierdziły, że obniżona szybkość wydzielania zwiększa podatność na próchnicę, urazy błony śluzowej i infekcje grzybicze. Brakuje jednak aktualnych publikacji dotyczących tego problemu wśród dzieci (1, 2, 3, 4).

Celem pracy była ocena zależności między intensywnością próchnicy a szybkością wydzielania śliny oraz nawykami higieniczno-żywieniowymi u dzieci 6-letnich.

Badaniem objęto 70 zdrowych dzieci w wieku 6 lat z losowo wybranych łódzkich przedszkoli, po uzyskaniu zgody Kuratorium Oświaty, dyrekcji placówek i rodziców.

Z opiekunami dzieci przeprowadzono badania ankietowe dotyczące zabiegów higienicznych oraz nawyków żywieniowych. W ankiecie zawarto pytania o częstość spożywania słodyczy, ilość i rodzaj płynów przyjmowanych w ciągu dnia, o pojadanie po wieczornym myciu zębów, częstość i porę szczotkowania zębów oraz czy w tej czynności uczestniczą rodzice. Zapytano rodziców o sposób oddychania dziecka w nocy i w ciągu dnia (tor oddychania przez nos lub przez usta), co również zostało ocenione w części klinicznej.

Badanie stanu jamy ustnej wykonano w oświetleniu sztucznym z użyciem stomatologicznych narzędzi diagnostycznych. Zastosowano kryteria oceny próchnicy rekomendowane przez ŚOZ dla badań przesiewowych stanu zdrowia jamy ustnej. W kartach badania odnotowano obecność zębów z ubytkami próchnicowymi, wypełnionych i utraconych z powodu próchnicy. Na podstawie uzyskanych diagramów obliczono średnią liczbę i wskaźnik puw i PUW oraz frekwencję próchnicy. Oceniono stan błony śluzowej pod kątem występowania zmian patologicznych oraz stan higieny jamy ustnej opierając się na kryteriach wskaźnika OHI według Greena i Vermilliona. Płytkę bakteryjną oceniano na sześciu zębach indeksowych: 55(16), 51(11), 65(26), 75(36), 71(31), 85(46) – na dwóch powierzchniach. Biorąc za podstawę średnie wartości wskaźnika OHI = DI w odniesieniu do złogów miękkich określono higienę jako dobrą – przy wartościach od 0 do 1,0; niedostateczną – przy wartości 1,1 do 2,0; jako złą – przy wartości od 2,1 do 3,0.

Ślinę mieszaną niestymulowaną pobierano w godzinach przedpołudniowych, dwie godziny po spożyciu ostatniego posiłku płynnego lub stałego. Pacjenci siedzieli z pochyloną głową do przodu, a zgromadzoną ślinę w dnie jamy ustnej wypluwali do kalibrowanych probówek przez okres 5 min. Natomiast stymulowaną ślinę pobierano po uprzednim żuciu kostki parafinowej przez 4 minuty i pięciominutowym wypluwaniu do probówek.

Istotność statystyczną badanych zależności analizowano na podstawie testu t-Studenta, Manna-Whitney´a, Scheffego, Fishera, chi-kwadrat i rang Spearmana. Za znamienną statystycznie przyjęto zależność przy poziomie istotności p<0,05.

Wyniki badań zestawiono w tabelach. Intensywność próchnicy zębów mlecznych była większa wśród dziewcząt (puw = 5,37) niż chłopców (puw = 4,72), natomiast w zębach stałych była wyższa u chłopców (PUW = 2,17) niż dziewcząt (PUW =1,80), różnice nie były istotne statystycznie (tab. 1). Frekwencja próchnicy w odniesieniu do zębow mlecznych wynosiła 95,7%, natomiast ubytki próchnicowe występujące tylko w uzębi

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.