Występowanie parafunkcji narządu żucia w zależności od zaburzeń okluzji i wad zgryzu wśród młodych dorosłych*

Pojawianie się i zwiększanie intensywności i częstości występowania u pacjentów szkodliwych nawyków ruchowych narządu żucia – parafunkcji może być odpowiedzią na stres i/lub nieprawidłowości w układzie stomatognatycznym (1, 2). Parafunkcje, pełniąc rolę obronną, polegającą na rozładowaniu stresu, doprowadzają – w wyniku wzmożonej aktywności mięśniowej – do przeciążeń w układzie stomatognatycznym. Wśród parafunkcji narządu żucia wyróżnia się parafunkcje zwarciowe, wykonywane z kontaktem zębów przeciwstawnych (zaciskanie, zgrzytanie, stukanie zębami) oraz parafunkcje niezwarciowe, w których nie dochodzi do kontaktu zębów. Należą do nich m.in. nagryzanie błony śluzowej warg i policzków, obgryzanie paznokci, żucie gumy. Według wielu autorów parafunkcje mogą być jedną z przyczyn dysfunkcji ruchowych i bólowych stawów skroniowo-żuchwowych (3, 4). Wobec dużej częstości występowania parafunkcji (28-80%) i dysfunkcji układu ruchowego narządu żucia (30%-70%) w populacji zarówno dzieci (5, 6, 7), jak i dorosłych (8, 9, 10), nabierają znaczenia badania epidemiologiczne nad ich uwarunkowaniem morfologicznym i czynnościowym.

W przeprowadzonych w latach wcześniejszych badaniach wykazano wpływ stwierdzanych parafunkcji w grupie studentów na częstość występowania objawów dysfunkcji. Wieloletnie szkodliwe nawyki ruchowe w obrębie narządu żucia mogą doprowadzić z czasem do przekroczenia mechanizmów adaptacyjnych i kompensacyjnych układu stomatognatycznego i być przyczyną rozwoju dysfunkcji układu ruchowego narządu żucia (8). Podobne spostrzeżenia dotyczące wpływu występowania parafunkcji na rozwój objawów dysfunkcji narządu żucia podaje też Koeck (11).

Celem pracy było zbadanie częstości występowania parafunkcji, zarówno zwarciowych, jak i niezwarciowych, w grupie studentów stomatologii. Przeanalizowano częstość stwierdzania parafunkcji w zależności od istniejących warunków zgryzowych (na podstawie ustalonego rozpoznania ortodontycznego) i stwierdzanych objawów dysfunkcji układu ruchowego narządu żucia.

Przebadano 264 studentów stomatologii Akademii Medycznej w Warszawie, w tym 185 kobiet (70%) i 79 mężczyzn (30%) (tab. 1). Badania wykonano w latach 2003-2005. Wiek badanych wahał się od 19 do 25 lat. Przeprowadzono badania ankietowe i kliniczne. W ankiecie studenci odpowiadali na pytania dotyczące leczenia ortodontycznego w przeszłości, występowania parafunkcji, objawów zaburzeń i dysfunkcji w obrębie układu stomatognatycznego. Objawy dysfunkcji układu ruchowego narządu żucia określano jako B – bólowe, R – ruchowe, A – akustyczne. Przeprowadzone badania ankietowe dotyczyły występowania parafunkcji w obrębie narządu żucia, takich jak a) zgrzytanie zębami; b) zaciskanie zębów; c) gryzienie, nagryzanie twardych przedmiotów (ołówek, długopis); d) obgryzanie paznokci; e) przygryzanie warg, policzków czy języka i f) żucie gumy – jego częstość i przyczyny. Występujące parafunkcje podzielono na 2 grupy: zwarciowe i niezwarciowe.

U każdego studenta wykonano badanie kliniczne zewnątrz- i wewnątrzustne. W badaniu zewnątrzustnym oceniano rysy twarzy; symetrię, położenie bródki w polu biometrycznym, proporcje wysokościowe twarzy (odcinka czołowego, środkowego i dolnego), co w uzupełnieniu badania wewnątrzustnego służyło ustaleniu rozpoznania ortodontycznego według diagnostyki Orlik-Grzybowskiej (ryc. 1a i 1b, 2a i 2b, 3a i 3b). Zewnątrzustnie badano także stan mięśni żucia ich ewentualną bolesność i przerost. Stawy skroniowo-żuchwowe badano palpacyjnie i fonendoskopem podczas odwodzenia i przywodzenia żuchwy; rejestrując czy ich praca jest synchroniczna i symetryczna, czy są obecne objawy akustyczne i bólowe.

W badaniu wewnątrzustnym oceniano zakres i tor ruchów żuchwy przy odwodzeniu; bolesność palpacyjną mięśnia żwacza,

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.